Sunday Times Books LIVE Community Sign up

Login to Sunday Times Books LIVE

Forgotten password?

Forgotten your password?

Enter your username or email address and we'll send you reset instructions

Sunday Times Books LIVE

Philip Liebenberg

@ Sunday Times Books LIVE

Going through the red light means living in a yellow light zone.

We easily skip a “robot”

•Upon my arrival in Singapore in ’96 my host introduced me to his country, calling it “FINE COUNTRY”. You get fined at the blink of an eye for a multitude of transgressions of the most insignificant kind. They are very sensitive to the laws of their government. Unlike them, we take chances and don’t view it as a problem when we sidestep rulings which we regard as inconveniences in our daily lives. My personal needs and whims dictate what I revere and what I overlook. Ego rules. And ego is a bit blind to signs. So is my ego blind to the red-light emotions that is designed to tell me that I should stop.

Three colours of emotion

•My analogy is a simplistic tool and is not meant to be a comprehensive thesis on human emotions. I am pursuing to help us all see that we can use our emotions as tools to gain self-knowledge and draw up a personal inventory. In our rush from scene to scene in our lives we skip one emotional sign after another without realizing that it is this very skipping of traffic lights that causes the many collisions as well as internal breakdowns that we suffer. We dent our cars and over-exhaust our engines without even realizing what we are doing.

The green light

•Green light emotions are those that I call the appropriate ones. Emotions that are sound and justified responses to situations that we encounter. If, in traffic, someone suddenly cuts in, slowing you down without even indicating or communicating a hazard-light-“thank you”, I would think that you are entitled to feeling disrespected. I’m not saying that the intention of the other motorist was to disrespect you – just that you wouldn’t be far off to feel that you’ve been treated with disrespect. That frown between your brows is quite humanly normal and does definitely not mean that you are an angry soul. Shaking your head in mere frustration and disbelief which you then quickly forget to carry on with your journey, paying attention to the road, is quite okay and no harm is done. It cannot be expected of us to love situations like that the way we love mini Italian tomatoes and rocket leaves or blue cheese and figs. If we did it would mean that we are slightly deranged in the faculties between our ears.

Yellow light emotions

•But then there are the moments where our hearts go yellow: this is the point where we start feeling rubbed-up and our hair begins to stand up more than what the rubbing has called for. In short, we feel a bit too strongly about the situation. Our emotions are slightly out of proportion. After I had my shoulder-length hair cut short a few weeks ago, a friend very diplomatically told me that the proportion of head to body is better now. The long hair made my head look too big for my slender body. This is exactly what I mean by yellow light emotions – our feelings are a bit too much when compared to what the other person said or did to us. Our hair is standing up too high. It would be somewhat like this: the person cuts in and you become seriously annoyed. You just can’t let it go and feel the urge to start hooting up an audio storm, to swear and call the person an unflattering name or two. SLOWLY NOW! This is the time to realize that you should go slow in the response department and think about why you react and feel so strongly and intense. What does this yellow light emotion tell you about your own state of being? Emotionally – what is going on in your life and are you facing relevant issues between you and significant others in your life? Physically – are you well and do you eat properly? Logistically and plan-wise – is your life in order and isn’t it maybe true of you that you don’t plan in a way that allows for mishaps to occur? Spiritually – how is your prayer life and your devotion to God? Are you living a life of surrender to the Holy Spirit or does your ego reign?

Stop! The light is red!

•How often did it happen to you that you were going way above sixty km/h when suddenly you were literally on top of the red light? “Sorry!, but I was going too fast and couldn’t stop in time.” I know that sense of embarrassment very well. I always feel that I am both guilty and innocent and do not know exactly which one to put first. How do I explain to my passenger/s that I am not a robot-skipper, but only knew that my car’s brakes wouldn’t do a good and steady job at coming to a halt? With that argument in place it follows logically that I was traveling too fast to be able to put on some neat brakes to avoid a possible collision with another car – or at least sliding in some weird direction on my own. Or maybe I get to stopping the car but land up way over the line and sit there red-faced while other motorists look at me with a grin on their faces and pedestrians have to make a detour to get past me to the other side of the road. And that is so true of our lives. When we live without doing introspection and gauging the content of our emotions, they will go too fast so that we won’t be able see the yellow lights – and if we do, it is often still too late to stop neatly before the light turns red. We stop after the collision and then have to say “I’m very sorry”, but the harm is done and the relationship will never be quite the same again. Or we stop, sliding out of our lane and landing up in some odd position on the road. Direction lost and heads bewildered. If I allow my ego to live unchained without any checks built in to gauge my whole being, my life will go through red light after red light with the emotions running wild, me unable to stop or even realize what is happening to me. I will get irritated with the frustration that red lights cause me and I will be unable to see that I have a problem and have become a run-away bus. Wild responses that are ill-proportioned to the events that stirred them up should be viewed as red lights that is telling me that I have a huge problem within myself and the machinery of my life. The story is not the red lights that are so lavishly planted all over the city – the story is me and my inner works that need to be addressed. When next time your back gets up so fiercely – see the red light and stop! The problem is not so much the other person or the event – it is you!

Where do I stop?

•Stop here, stop now – you know that God’s Spirit is speaking to you. Turn around from a journey of unchecked emotions and do an inventory of your whole life.

•-Stop when you feel the ill-proportioned emotion welling up. Hush and get into some quiet corner before you slide over the white line.

•-Stop at your personal prayer corner in your house. At the Word. At the house of your Christian friend. At the doctor, the dietician or psychologist. Whichever line seems beneficial. Stop there and face what needs to be faced in the works of your personal engine before you go up in flames and take a few others with you.

•-Stop!

•-Go in peace and pursue the search-light of God as you see the yellow lights of your own emotions.

Groen. Geel. Rooi.

Philip Liebenberg

Die Kapel

22 Maart 2008

Pro 4:23

Bewaak jou hart meer as alles wat bewaar moet word, want daaruit is die oorspronge van die lewe.

Die lewe se prentjie is nie buitekant nie; dis in jou hart.

Ons praat graag oor die dinge wat met ons gebeur.

Wat mense aan ons doen.

Ons vertel met drif van die emosies wat dit by ons ontlok het.

Ek is mal oor dit en ek haat dat. Ek word woedend hieroor en baie bly daaroor.

En die hele tyd dink ons ons is besig om van ander mense se gedrag te praat. Ons dink dat óns reaksies op daardie gedrag ‘n subtema is. Toe nie, hoor!

Ons emosies en reaksies op ander mense sê meer van ons as wat dit van die ander mense sê. As jy my vertel hoe woedend jy vir Suid-Afrika, jou lewensmaat of jou baas geword het, vertel jy my eintlik hoe jou eie binnekant lyk. Jy dink ek hoor “SA”, Pietie, Meneer Verster”. Al die tyd hoor ek net “kedoef, kedoef, kedoef” – die geklop van jou hart.

Toets jou emosies; gebruik die kleure van die verkeerslig om hulle te interpreteer.

Jou lewe is soos ‘n reis van een gebeurtenis tot by die volgende.

Van toneel tot toneel ry ons en daar is baie kruisings. Ons pad kruis met dié van mense. En met baie omstandighede.

Jou emosies is jou unieke reaksies op daardie kruisings.

Groen emosies:

Party van jou emosies is oukei.

Hulle is proporsioneel tot dit wat gebeur.

Dis emosies wat geregverdig is.

Jy mag hulle maar voel en hulle gang laat gaan.

Gee uiting en wys dat jy ontevrede is. Vertel vir die mens wat jou vies of bly gemaak het hoe jy voel. Stel jou grense vas. Leer mense hoe om ordentlik met jou te werk. So leer ons mekaar ken en bou ons eerlike verhoudings.

Daardie emosies is ‘n groen verkeerslig. Jy mag maar ry as hy sy lig in jou kop skyn.

Geel ligte:

Dis emosies wat uit-verband-geruk tot die gebeurtenis staan.

Ooreaksies.

Té kwaad. Té seergemaak. Té verlief. Té bly. Té histeries.

As jy hierdie goed voel is dit tyd om te begin inventaris doen van wat in jou lewe aan die gang is. Jou kattebak is vol goed. Jou bagasie is jou hele lewenskarretjie vol. Mens kom nooit vanuit `n vakuum na `n kruising toe aangery nie. Jy kom altyd van iewers af! Vra jouself die vrae: Vir wat is ek só verlief, die mens is nie só wonderlik nie?! Vir wat is ek só kwaad, die gebeurtenis is nie die einde van jou lewe nie?! Het ek genoeg geëet. Is my bloedsuiker laag? Slaap ek genoeg? Het ek onopgeloste issues wat my alreeds kwaad vir die lewe het en nou haal ek dit alles op hierdie een mens uit?

Daar is altyd redes waarom `n mens oor die geel lig van oorreaksie jaag. Daar is altyd binnegoed-redes waarom ons in daardie kruisings begin om mense te vloek of toe te snou!

As jy hierdie inventaris nié doen nie gaan jy nou-nou deur ‘n rooi lig jaag en jou lewe van ‘n hengse botsing voorsien.

Go with the flow! Want wanneer `n mens in hierdie lewe onnodig baie weerstand bied begin die rook altyd draai.

Die kuns is om net genoeg te push.

Die kuns is om te weet wanneer om met die flow te gaan.

Jy wil nie botsings hê nie, jy wil net hê dinge moet reg verloop en in beweging kom. Jy soek nie ‘n oorlog met die lewe nie.

Rooi lig oorsteek is:

Wanneer jou emosies so erg buite proporsie tot die kruising se gebeure is dat jy in ‘n mal vaart oor die lyne begin jaag sonder dat jy eers die geel lig kon sien. Dit beteken dat jy heeltemal uit voeling is met wie jy is en wat in jou lewe aan die gang is. Dis wanneer jy heeltyd met mense bots. Jy het reeds die verhoudingspanning te ver laat gaan en kan selfs wanneer jy wél die rusie sien aankom nie betyds gestop kry nie. As jy weer kyk trek die rook, julle albei se karre is gestamp en julle gaan in vlamme op.

Dit gebeur wanneer mens nie stadig genoeg leef om te kan ry en kyk nie!

`n Mens moet voortdurend jou hart se temperatuur nagaan om te sien of jy gesonde emosies het.

Kyk mooi na wat in jou kattebak en op die agtersitplek lê! Sorteer die geel emosies uit sodat jy nie deur `n rooi lig aangejaag kom en in `n botsing beland nie.

Kyk en leef.

Leef en kyk.

Te veel van ons leef net.

Storm net voort.

En as ons weer sien, is ons op ‘n rooi lig en kan nie betyds briek nie. Dan sit ons in die middel van al die aankomende verkeer en die hele lewe lag vir ons oor ons awkward posisie in die middel van die pad. Uit ons baan en oor die wit streep. Inapropriate emotion, inapropriate position. Embarrassed.

Mens lyk altyd simpel as jy oorreageer het! Jy sê jammer, maar mense dink steeds jy is ‘n gevaarlike bestuurder en begin uit jou pad uit bly.

Uiteindelik word onvolwasse mense alleen oud.

Wat maak ek met die eise wat mense aan my stel?

Wat sal ek wees in 2009. En vir wie?

Philip Liebenberg

Die Kapel

4 Januarie 2008

Die vraag is gedurig in my kop

•Ek het grootgeword met `n paar teenoorstaande waardebepalers in my lewe. My ma het elkeen van ons kinders waardeer vir sy essensie. My pa het verwag dat ek sy wil moet gehoorsaam, maar teen die skool en samelewing rebeleer. My pa se ma het ons met `n ystere wil regeer: selfs jou onderbroek gekies om by jou broek te pas wanneer jy by haar gekuier het en my eenkeer berispe omdat ek nie vir haar `n verjaardagkaartjie gekoop het nie. My ma se ma het verwag dat ons kruiperig hoflik en inskiklik moet wees en akademies presteer. My ma se pa het nagdiens gewerk en ons bedags met wrewel bejeën nét omdat ons snags mag slaap. As straf het hy seker gemaak dat ons dae so sleg as moontlik was. My pa se pa was sag, maar jy moes `n Dopper wees. Ek was nie een nie. Ek was in `n sekte: die AGS. Diep in my skuil daar vandag nog `n mannetjie wat soms vir my probeer voorskryf wie ek moet wees. Dat ek ander mense se goedkeuring moet wegdra. `n Mens raak nooit heeltemal van daardie stemmetjie ontslae as jy so dwingend grootgemaak is nie. Maar ek het hom sy mond al goed leer snoer deur telkens kliphard te sit en dink oor wie en wat ek moet (én wil) wees. My konteks en die gees van Liefde is nou my kompas. Geen mensebehaery meer vir my nie. Kom ek vertel jou hoe ek daaroor dink.

Die gebod van liefde laat my vrae vra.

•Daar is `n paar vrae wat ek myself afvra wanneer ek moet besluit wat liefdevol en wat liefdeloos sou wees in `n spesifieke scenario. Eers kry ek die negatiewe goed uit die pad:

•Doen ek enigsins skade aan die ander mens?

•Indien nie, vra ek myself of ek dalk wel ‘n irritasie is. Is dit ondraaglike ongerief wat ek die persoon besorg of is dit maar deel van die lewe se realiteite – iets waarmee ons almal moet leer regkom?

•Dan die belangrike vraag: is ek aspris in die skep van daardie ongerief of is dit die gevolg van wie ek in my wese is. Sal dit kan verander of gaan ek my tyd mors omdat dit deel van daardie paar dinge in my is wat nie veel gaan verbeter nie al sou ek dit my heelhartige fokus gee. (Hulle sê mens kan jou swakker eienskappe net met so 2 kerfies verbeter en dat jy nooit daarin sal uitmunt nie.)

•Nog `n vraag is dit: is daar `n botsing van waardes tussen my en die ander persoon wat deur hierdie irriterende gedrag van my ten toon gestel word?

•Is dit moontlik om `n kompromie aan te gaan of het dit tyd geword om die vriendskap af te skaal en uit die persoon se vaarwater weg te kom?

•Die lewe is nie wit-swart nie. Die goed vra soms redelike dinkwerk. As jy `n perfeksionis is en jou huismaat is op ander dinge as skoonmaak en opruim gefokus is daar nie `n reg en `n verkeerd nie. Dis waardes. Soms doodgewoon bedrading in die brein. Dis menswees wat verskil. Die ongerief sal dikwels maar aan die binnekant van die hart aangespreek moet word: besluit om te leef en laat leef. Hoe kies mens tussen twee mense se prioriteite wanneer die uitleef van hulle prioriteite mekaar affekteer? Gaan kyk na jou hart. Is daar `n gerigtheid op die ander persoon se belange? Het jy `n hart wat sê: “Ek is bewus van die ongerief wat ek veroorsaak.” Of: “Ek sal my bes doen om dit tot die minimum te bekamp.” Dis belangrik om bewus te wees van die effek wat `n mens op ander het en nie ongevoelig daarteenoor te staan nie. Dít is liefde. Bedagsaamheid. Bewus en gevoelig. As jy `n laatkommer is is dit belangrik om te weet dat dit iemand anders pla, maar aan die anderkant is dit ewe belangrik vir `n stiptelike persoon om te weet dat dit baie spanning op `n “laid back” persoon plaas om dodelik stiptelik te moet wees en die horlosie met presisie dop te hou.

•Hierdie soort verskille skep spanning. Myns insiens is dit deel van die lewe en sal dit altyd daar wees. Die lewe skep so geleenthede vir kreatiewe kompromie, maar ook vir die ontwikkeling van akkomerende gesindhede in mens se gees. Dis `n gawe – hierdie geleenthede om te leer aanvaar.

•Tóg glo ek dat mense hulleself soms met `n onnodige merge van twee teenoorstaande waardestelsels opsaal. Mens behoort jou lewensmaats en vriende slim te kies. Goed dink voordat jy sommer saam in een huis intrek of vennootskappe aangaan. Wanneer `n mens nie die moeite gedoen het om uit te vind wat jy nié weet nie, behoort jy eintlik nie stof op te skop wanneer jy dit die dag te laat uitvind nie!

•‘n Laaste vraag wat ek myself afvra: “Het my gedrag te doen met die kernelemente van my verhouding met hierdie persoon of lê dit op die periferie?” As ek my lewensmaat van toegeneentheid, liefdevolle interaksie of seksuele intimiteit weerhou omdat ek gepreokkupeerd is, is dit byvoorbeeld nie iets waarmee ek myself mag laat wegkom nie. Dit raak die kern van die verhouding. Die gebod van die liefde dring my om myself in so `n geval aan te tree en reg te ruk.

My belofte in 2009

•Met hierdie vrae beantwoord moet ek op die positiewe vraag fokus: “Wat sou dit beteken om God lief te hê? Mense sê dat ons die Here moet behaag. Wat is dit? Ek glo nie ek kan die Here charm nie. Ek glo ook nie dat Hy `n vreemde soort genot daaruit put as ek toertjies doen nie. My menswees kan ook nie juis Sy troon laat kantel nie. Ek, klein mensie, het nie die vermoë nie om Sy “geluk” te steel nie. In Homself is Hy sekerlik oukei.

•Ek glo wel dat Sy ontwerpersplan vir menswees voltrek word wanneer ek liefdevol teenoor die mense in my lewe is. Dat dit Hom met “genot” vul. Die plan wat uitwerk: mense wat mekaar gelukkig maak. En ek is naïef genoeg om te glo dat die liefhebbende God daarvan hou wanneer iemand se hart bokspring van tevredenheid en geluk. Maak ek jou gelukkig is Hy gelukkig. Báie hêppie. Verder werk die goddelike wet van liefde so: wanneer ek jóú gelukkig maak is ék gelukkig. Daarom kan ek nie glo dat daar `n fragmentering in die liefdesgebod kan wees nie. Baie mense reken dit werk so: Eers moet jy die Here liefhê. Baie lief. Dán ander mense. Baie lief. En eers dán, indien daar nog liefde oor is, mag jy jouself liefhê. Dis amper asof ons glo ons moet die hele tyd ten koste van onsself leef. Amper onsself afskeep. Sommer net vir sommer. Nee, ek glo dat die liefde een ding is en dat dit in drie rigtings gelyk uitreik: wanneer ek liefhet tref dit God, mens, dier en myself gelyktydig. Almal is hêppie.

•Toegegee: partykeer moet mens kies tussen jou belang en dié van`n ander. En partykeer is dit toepaslik om eerder die ander se belang te kies. Dit hang van die spesifieke omstandighede af. Die besluit sal weereens binne die konteks bedink moet word. Jy sal alweer vir jouself `n paar vrae moet vra voor jy jou besluit kan neem. Viva die liefde. Dis `n bewuste keuse. Die Heilige Gees is gereed om jou te lei. Wees bedag!

Lag `n slag

Lag weer `n slag

Philip Liebenberg

Die Kapel

16 November 2008

Proverbs 17:22

If you are cheerful, you feel good; if you are sad, you hurt all over.

1995 in Toronto

Was dit die Heilige Gees wat die mense so laat lag het in 1995?

Ek het die fenomeen destyds fronsend ondersoek. Miskien moes ek net ligthen up. Want hoe vroliker die volk van God om my geword het, hoe vieser het die gelag my gemaak.

Dít terwyl mens in die 80’s ver moes soek om `n lawwer student as ek te vind. Ek het dag en nag gelag en glad nie geswot nie. Maar dit het nie so gebly nie. Ek het my humor jare gelede verloor en teveel kunsflieks help ook nie altyd nie!

Ek weet vandag nog nie lekker of Toronto se “blessing” Gees of gemáák was nie, maar een ding blyk vir my waar te wees: lag ís `n “blessing”!

Lag is glo selfs bevorderlik vir kerkgroei: Christian A. Schwartz sê dis bevind dat gemeentes wat lag en humor deel van hulle eredienste maak die vinnigste groei.

Uit Colbert se boek oor Deadly Emotions kry ek die volgende statistiek:

`n Lagfliek doen dit vir jou:

•Stres hormoon cortisol verlaag met 39%

•Goedvoel hormoon endorfien verhoog met 27%

•Groeihormoon verhoog met 87%

•Verlaag jou bloeddruk

Humor in jou spraak:

•Verlaag jou risiko van hartaanval

•Lae stresvlakke en beter gesondheid

•Bevorder die immuniteitstelsel

Google bietjie die genesing van joernalis Norman Cousins en sy projek “Rx Laughter Study”

Toronto in 1995 was baie soos Tanganjika in 1963

1963 in `n Katolieke Skool vir Dogters: 2 dogters begin lag, toe `n hele klas, toe die onderwysers, toe pa’s en ma’s en uiteindelik die hele dorp Bukoba en omstreke. Dit kon nie gestop word nie en is gedokumenteer as die langste lagepidemie ooit! (Sommige ouens is vir uitputting behandel.)

Dalk hét God engele wat mense kielie wanneer hulle `n opkikker nodig het! J

Nog oor lag…

•Oefening: 20 sekondes se uit-die-maag lag = 3 minute op `n roeimasjien

•Vertel `n grap en jou linkerbrein werk – “vang” die grap, begin lag en jou regterbrein werk. Wat daarvan?, mag jy vra. Net dit: `n Humoristiese benadering tot jou probleme sal jou keatiewe oplossings laat vind! Dit maak jou meer plooibaar. Oop vir `n veelheid van moontlike oplossings.

Colbert se voorskrifte

Voorskrif: 1: Glimlag

Die AGS mense het altyd gesê: “Begin in die vlees en eindig in die gees”. Kortom het dit beteken dat jy die Here moet loof al voel jy nie daarna nie. Begin net, jy sal weldra voel hoe die Heilige Gees en jy `n span word en jou hart vervrolik. Colbert sê dieselfde geld lag. As jy nie kan lág nie, glimlag dan “vir starters”.

`n Glimlag reflekteer nie net `n vrolike staat nie, dit skép vrolikheid.

Ek wat Philip is het selfs deur middel van `n glimlag geleer om slegte goed met my te laat gebeur sonder dat dit my vrede versteur. Ry voor my in by `n verkeersirkel en ek glimlag en wuif. Staan voor my en kuier met die bestuurder van die bussie langs jou terwyl die lig lank reeds groen is – ek glimlag en laat jou jou gemeenskapsprojekkie afhandel. Want sien: As swart mense in die pad stilhou, by die vensters uithang en op mekaar begin “skreeu” is hulle maar net besig om my Westerse reëls te oortree. Padreëls. In hulle handves staan dit anders opgeteken. Hulle noem dit gemeenskap. Hartlikheid. Vriendelikheid. Nou laat ek dit toe om voor my te gebeur. Om my die groen lig te laat verbeur. En ek glimlag. Ek val in by die vriendelikheid! En vir my om daardie sprong te kon maak beteken net een ding: Daar ís `n God. Op my eis sou ek nóú nog op my toeter gelê het.

(Daar is natuurlik die “say cheese” glimlag wat baie stresvol is. Oupa sukkel met sy kamera en jy moet jou mondhoeke hoog probeer hóú, terwyl jy kan voel hoe jy soos Gruella de Ville gaan lyk as daai flash afgaan. Kliek-kliek is een ding, maar flash-kliek en jou oë staan net so styf soos jou mond!)

Voorskrif 2: vind vreugde in plaas van geluk

Geluk kom deur die sintuie. En dit vra goed wat jy kan bevoel, beruik en… vry. Die gelukmotief kan verslawings kweek wat uiteindelik al jou kanse op vreugde steel! “Nog-nog!” neem jou lewe oor. En die stil oomblikke tussen die “fixes” is onuitstaanbaar sleg. `n Vriend het my eenkeer gemaan om op te hou water spat tussen twee branders. Net die stil oomblik te geniet. Die oomblikke tussen ekstases toe te laat sonder om angstig my eie kunsmatige brander te probeer skep.

Die geluksmotief laat jou vir die oomblik se korttermyn lekkertetjie gaan. In plaas daarvan om jou oog op die langtermyn dinge te hou. Jou energie te stort in dit wat konstante waarde en ‘n egte passie in jou lewe kan loslaat.

Kies eerder vreugde!

Daar is dinge wat vreugde steel: Strengheid. Rigiditeit. Afwesige liefdeswoordjies. Werkbeheptheid. `n Gebrek aan toekomsdrome. `n Huwelik sonder humor, lag en glimlag is reeds in die moeilikheid. Aldus dr Colbert.

Word laf. Laat die kind in jou los om te speel. “Silly” kom glo uit die Griekse taal. Selig. Geseënd.

Laat vaar sarkasme en `n skerp tong. Afrbrekende humor doen die teenoorgestelde as wat ons hier probeer vermag. Dit breek af. Jou brein vang nie die “grap” in `n stukkie afkraak “wittiness” nie.

Voorskrif 3: Bly getroud – of trou.

`n 30 jaar lange studie wys die volgende:

Mense met die

minste depressie = getroudes

tweede minste = die wat nooit getroud was nie (Paulus was dalk tog nie só dom toe hy gesê het dis beter om nie te trou nie!)

derde minste = eenkeer geskei

vierde minste = saamblyers wat sonder kontrak en beloftes saamwoon

vyfde minste = meer as eenkeer geskei.

Daar het ons dit…

•Smile en…

•Bly getroud! Of trou nou `n slag. Daar is niks erger as `n suurknol wat boonop commitmentphobic is nie!

Volksblad se resensie van Daar’s `n Gay Pastoor in my kop

Volksblad
Maandag
10 November 2008
Bl.6
Boekeblad
Storielyn
Kerk en gaywees
Blik op somme wat nie altyd sin maak nie
DAAR IS ’N GAY PASTOOR IN MY KOP
Philip Liebenberg
Peguin Group, R190
DIE kerk en gaywees bly maar voorbladnuus. Voortdurend soek mense na lettergrepe en aksente om “kerk” en “gaywees” te rym.
In dié tyd, bied die outobiografiese boek van Phillip Liebenberg, Daar’s ’n Gay Pastoor in my Kop, ’n besondere perspektief op die gekompliseerde lewe van die gay gelowige. Van die eerste tot en met die laaste bladsy van die boek ervaar die leser, by monde van die persoonlike vertelling van die skrywer, dat daar ’n groot verskil is tussen om óór iemand te praat en wanneer jy jouself oopstel in die luister na ’n persoonlike verhaal van ’n ander.
Dié waarheid word verder beklemtoon as Liebenberg die skryf van die boek motiveer met die rede dat dit hom opnuut in aanraking gebring het met die verskillende fasette van sy lewe. En dat hy in die bewoording van sy trane vrede gemaak het met die skadu’s van die verlede.
In dié trane wat lettergrepe word, bemerk die leser nie verwyte teenoor kerk en ander nie. Veel eerder erken die skrywer sy eie weerloosheid in die belewing van die “. . . vae onvervuldheid . . .” (bl. 126) asook die verlies van ander medereisigers se menswees in sy eie soeke na vervuldheid en geluk.
In hierdie boek vertrou die skrywer sy reisjoernaal van 37 jaar, wat strek vanaf sy 9de tot 46ste jaar, aan die leser toe.
Die reliëf en kontoere van ’n lewenslandskap karteer verskillende fasette van sy lewe.
Uitsigte waartoe die leser toegang verkry, sluit onder meer die volgende in: Die verhouding met sy pa wat eens vir hom ’n onveilige plek was (bl. 112) en “hom in sy eie kop laat wegkrimp het” (bl. vi); sy en Louise se huwelik van 14 jaar en 3 maande wat, al is dit beëindig met ’n egskeiding, momente geken het van “. . . totale begrip en aanvaarding van mekaar” (bl. 168); iemand wat pastoor in murg en been en met durf en daad” is (bl. 173); en sy verhouding met Johan, waarvan die aanvanklike oneerlikheid oor die verhouding . . . “Geheime liefde . . .’n donker kerker” (bl. 270) laat word het.
Die skrywer beskryf sy moeisame pad, wat die verskillende uitsigte met mekaar verbind, in ryk en beskrywende taal.
Só byvoorbeeld beskryf hy sy obsessie om gesond te word toe ’n oom vir hom gebid het: “Sy woorde het hoop in my laat opstaan soos ’n klein hondjie wat lank alleen in sy baas se huis toegesluit was en nou die sleutel in die deur hoor draai het” (bl. 182).
Die konstante wat in die verhoudings beskryf word, is die skrywer se worsteling met die “sonde van sy homoseksualiteit’”.
In die eerlike verkenning van hierdie konstante in sy lewe erken die skrywer onder meer dat hy “ . . . so oorbewus van my eie stukkendheid (was) dat ek oorweldig is deur mense wat met selfvertroue opgetree het (en daarom) . . . kon ek nie anders as om my selfveragting op ander mense te projekteer nie” (bl. 113).
Die integriteit van Liebenberg se persoonlike vertelling en die wyse waarop hy jou in sy eie “kopkonsert” (bl. 88) inlei, val op en help die leser om aan die kompleksiteit van gay-wees te begin klank, in woorde soos “konstellasie” (bl. 90).
Benewens hierdie aksente is dit ook ’n boek wat opnuut help in die soeke na die moontlike passing tussen seksualiteit en spiritualiteit.
Die debat oor gay-wees is veral die afgelope tyd, ten minste in ons eie land, vanuit die gereformeerde teologie belig en daarom is die perspektiewe van ’n pastoor vanuit die charismatiese tradisie, sonder om in sy woorde geestelike spiere te vertoon, besonder betekenisvol.
Dit is ’n boek wat jou eie menswees uitdaag en jou somtyds mistroostig kan laat omdat die lewe só brutaal kan wees.
Moontlike kritiek sou kon wees dat die boek die reis net té omslagtig en moeisaam omskryf, terwyl ander juis sal wil sê dat die intensiteit van die persoonlike vertelling hierin gestempel word.
Daar’s ’n Gay Pastoor in my Kop wil die leser uitdaag om in Liebenberg se eie woorde na te dink dat: “Ek kan nie namens God praat nie, maar ek raai dat Hy meer begaan is oor ’n eerlike karakter as oor watter soort liggaam saans met jou lepellê” (bl. 243).
Ongeag ’n mens se eie beryming van kerk en gaywees, beveel ek die boek graag aan as ’n eg persoonlike perspektief op die gegewe dat die somme van die lewe nie altyd sin maak nie, maar dat daar juis hierin verbasende nuwe antwoorde en perspektiewe te vinde kan wees. In die eb en vloed van dié stormagtige see bemerk die leser mettertyd ’n beweging by die skrywer wat wegstuur van die slordige lewe van besluite neem sonder om te weet wie jy werklik is en aangevuur word deur die voorneme “dat my gay-begeertes-sal-nie-my-lewe-beïnvloed-nie-plan” (bl. 217).
Dit groei tot die besef om met eerlikheid en vanuit insig te leef.

Resensent: Prof. Jan-Albert van den Berg- departement praktiese teologie, UV

How to voice anger. Hoe praat ek wanneer ek kwaad is?

Hoe kalm is jy?

Philip Liebenberg

Die Kapel

9 November 2008

Proverbs 15:1-4

•Pro 15:1 By a soft answer wrath is turned away, but a bitter word is a cause of angry feelings.

•Pro 15:2 Knowledge is dropping from the tongue of the wise; but from the mouth of the foolish comes a stream of foolish words.

•Pro 15:3 The eyes of the Lord are in every place, keeping watch on the evil and the good.

•Pro 15:4 A comforting tongue is a tree of life, but a twisted tongue is a crushing of the spirit.

Word kwaad, maar moenie sondig nie…

•Daar is seker niks erger as wanneer iemand vir jou haarfyn sit en vertel hoe hy/sy iemand anders se kop gewas het nie. Daardie intense behoefte om mense te laat verstaan dat jy nie met jou laat mors nie. En dat jy nie loop en rondtas en soek na perfek geslypte woorde waarmee jy enige teëstander kan weerstaan nie. En dís juis die probleem: die weerstand. Die friksie. Die wrywing. As ons net kan leer om leer om kwaad te word sonder om ons ego’s teen `n ander mens s`n te skuur en so die vonke te laat spat. En wanneer kwaaitjie kabouter vir jou sy geveg met `n ander laat herleef in `n nakonsert waar jy net sy kant van die storie hoor, is hy behoorlik wéér kwaad. Die oë rek, die stem sis en die arms swaai wild – so erg dat die ander mense in die restaurant dink hy of sy baklei met jóú. Die slim mense sê dat mens se are weer swel en kraak met elke herleef van `n oorlog tussen jou en `n ander mens. Dis sleg vir jou gesondheid. Dis sleg vir jou gees. Dis sleg vir jou verhoudings. Jy laat die oorlog-sindroom op Moeder Aarde voortleef en doen niks om die titel “Vredemaker” te probeer verwerf nie. En dis daardie ouens van wie Jesus gesê het dat húlle die gelukkige mense is. Vredemakers. As jy die regte woorde kan leer sê wanneer jy kwaadword, het jy jouself in toom gekry en kan jy `n vegter se hele veglus blus. Dis daar waar mens menswees onder die knie kry – as jy kan ophou om te sê wat in jou siedende kop opkom. Wit vlae kan die hele wêreld oorneem en jou hart kan bedaar.

Vragie:

•Wat is beter – dat jy jou woede onderdruk en jou liggaam siek maak of dat jy uitbars en aan baie gevegte in jou lewe deelneem? Of is daar `n ander uitnemender weg?

Die Novaco Woede Inventaris
Gee by elke hipotese ‘n aanduiding van jou irritasievlakke van geen (0) tot 4 (hoog):

•Jy koop `n toestel, kom by die huis, prop dit in – dit werk nie.

•`n Hersteller probeer jou indoen.

•Jou baas roskam jou en sien jou kollega wat ook skuldig is oor.

•Jou kar val vas in die modder.

•Jy praat met iemand en kry nie antwoord/erkenning nie.

•Iemand gee voor om te wees wat hy/sy nie is nie.

•Jy dra vier koppies koffie en iemand loop in jou vas. Die koffie mors.

•Jy hang jou klere op en iemand gooi dit van die hanger af sonder om dit weer op te tel.

•`n Verkoopspersoon bly om jou karring in `n winkel.

•Jy het `n afspraak met iemand wat op die nipper kanselleer.

•Iemand maak `n gek van jou voor ander mense.

•Jou kar stol by `n kruising en die persoon agter jou lê op sy/haar toeter.

•Jy maak `n blaps wanneer jy bestuur en iemand vra: “Waar het jy leer bestuur?”

•Iemand maak `n fout en beskuldig jou daarvan.

•Jy konsentreer op iets belangriks terwyl iemand langs jou heeltyd met sy/haar voet op die grond “tap”.

•Jy leen `n boek/stuk gereedskap uit en die persoon gee dit nooit terug nie.

•Jy kom tuis na `n slegte dag en iemand trap jou uit omdat jy vergeet het van iets wat jy gedurende die dag moes doen.

•Jy en `n ander persoon praat oor iets en `n derde party val in julle sop en praat nonsens oor die onderwerp.

•Jy wil iets met iemand bespreek, maar kry nie jou sê gesê nie want die persoon is op die verdediging en val jou kort-kort in die rede.

•`n Derde persoon meng in in konflik tussen jou en iemand met wie jy `n argument voer.

•Jy is laat en die motor voor jou beweeg stadig, met geen pad vir jou om verby te kom nie.

•Jy trap in kougom.

•`n Groepie mense lag agter hulle hand oor jou.

•Jy is haastig oppad uit en skeur jou klere deur dit aan ‘n skerp punt te laat haak.

•Jy het al jou geld gebruik om `n oproep te maak en net nadat jy en die persoon hallo gesê het sny die oproep af.

Tellings

•0-45: kalm

•46-55: bogemiddeld kalm

•56-75: gemiddeld

•76-85: jy is kwaad en geïrriteerd

•86-100: gereeld kwaad, intens en dit verdwyn nie gou nie; heethoof; vuurvreter; berg wrewel; uitbarstings; daar is min mense wat so kwaad is soos jy!

My ervaring en raad

•Wanneer jy kwaad is is daar sekere goed wat jy nie moet sê nie:

•goed wat die onderwerp van geveg verder gaan uitbrei en lyf gee (meer inligting);

•inligting wat ander mense by die saak betrek en dit laat uitkring;

•goed wat jou wrokke verbaliseer;

•goed wat die persoon verder van jou sal laat wegstaan;

•goed wat jou die geveg laat wen, maar die persoon as vyand sal laat voortleef;

•persoonlike beledigings;

Wat moet jy sê?

•Goed wat die persoon laat verstaan dat jy vrede wil hê

•Goed wat die persoon laat weet dat jy in sy/haar goedheid glo

•Goed wat die saak so eenvoudig as moontlik hou – geen nuwe sake op die tafel nie!

•Goed wat geen ander mense betrek nie (aanhalings van wat hulle gesê het is uit!)

•Goed wat julle na die gesprek nader aan mekaar sal bring as wat julle nou is.

•Dink drie v’s: Vrede, Vriendskap en Vol van Jesus.

Is being gay and christian an issue in the English community?

The question arises often. In the company of my Afrikaans friends. They tend to believe that we as Afrikaners have a greater battle than our English compeers. Is this true or not?

On Sunday I had an English speaking visitor in my church who begged me to translate my book as he desperately needs to read it. For him to read the Afrikaans book will mean a sabbatical of a month. With a dictionary close by.

I know that Pentecostal and Charismatic people have big problems accepting themselves – how about the more traditional Christians and the non-Christians? Could some of you let me know?

Mr Married and Looking for Daytime Fun – Philip Liebenberg

Mr Daytime Fun.

Sesuur Sondagoggend. My laptop was heelnag aanlyn. Die eerste brief in my Gaydar-inbox laat my vergeet dat ek eintlik oppad toilet toe was. My kop is skielik voller as my blaas. Ek begin oorhaastig tik:

“Dis beter om waarlik gay te wees as kammakastig straight!

So, “Mr Married And Looking For Daytime Fun”, ek het jou brief gelees. Die een wat jy in jou desperate na-nag lus, waarskynlik met ‘n ereksie in jou broek en ‘n leë maag vol angstige afwagting, aan my profiel geskryf het. Die profiel waarin ek myself adverteer as gay pastoor wat jou sal help om vrede met jou gaywees te maak. Dit maak toe dat jy my júís as ‘n groot “daytime fun”-uitdaging beskou. Dié dat jy toe ‘n private picture aanheg van jou gesig agter jou hand en jou watsenaam vir my om te sien. Jy sê jy sal nooit met ‘n openlike gay lewel kan vrede maak nie omdat dit sonde is, maar dat jy ook nie bereid is om jou etensuurspeletjies met manne op te offer nie. Nie eers terwille van jou huwelik nie. “A Man needs to get His rocks off every now and then”, sê jy. “Mr Married”, ek wil jou graag vra: gaan jy nou vir die res van jou lewe met jou gesig agter jou hand rondloop? In die donker gange van Adult World cruise? Wil jy regtig eerder ‘n dubbele lewe ly en elke aand wanneer jy met vroutjie lepel-lê, wéét dat jy ‘n skelm is? Dat jou gesig ‘n masker is. Dat dít die rede is waarom jy dit eerder agter jou hand wegsteek – die wete dat mens niemand in die oë kan kyk as jy dit nie met jou eie oë doen nie. Die oë van jou siel. Jou ware siel. Nie die skaam een nie. Jy is eintlik lankal nie meer net skaam oor jou gaywees nie, jy is nou ook skaam oor wat jy daarmee doen.

“Mr Married”, nêrens in die natuur kry mens ‘n perfekte sirkel nie. Dis net ‘n standaard in God se kop, terwyl Hy tóg genade met die werklikheid se skewe sirkels het! Jy sal nooit die straight man kan wees wat jy so graag vir die wêreld voorhou nie. Jy het één lewe. Jy kan ‘n baie beter keuse maak as wat jy met hierdie private picture doen. Jy kan beter doen as om snags jou gesiglose watsenaam vir moffies te wys en bedags jou agter-die-hand gesig vir die straights butch te trek.

Jy kan ‘n eerlike gay man wees. Wat jou hand kaarte vierkantig in die gesig staar en dit met eerlikheid speel. Ek het ontdek dat my gaywees, gemeng met ‘n goeie dosis eerlikheid, die resep vir vryheid is. Vir sterkte in my handdruk en trots in my oë. Dat dit my help om my hand voor my gesig weg te neem en met vrymoedigheid in vriendskap na straights uit te steek. Die mensdom hou van ons as ons eerlik is. Om jou gaywees met kammakastige straightwees te meng doem jou nie net tot donker kamers nie, dit gee jou ‘n lewe wat soos ‘n tydbom eendag in jou gesig gaan ontplof. Vra my, ek het dit self gedoen. Ek het myself en ander baie skade gedoen met my leuens en amper te laat ontdek dat dit altyd beter is om waarlik gay te wees as kammakastig straight! Ek hoop ek hoor weer van jou!”

Ek druk “send message”, en voel skielik my oorvol blaas. Terwyl ek staan en piepie kyk ek vir myself in die swartgeraamde, vollengte badkamerspiëel. Skielik weet ek: ek was te kras. Wanneer gaan ek onthou om te onthou hoe moeilik dit vir mý was om in die na-nag van alleenheid lus te wees? En bedags te bang om te erken wat ek is? Maklik om te praat noudat ek met ‘n oop gesig langs my partner lê en geen lus my ooit meer desperaat maak nie. My sotlik-pastorale briefie maak dat ek my eie agterent wil skop. Ek sien in die spiëel hoe mý gesig skaam agter my hand verdwyn terwyl ek twintig oor ses Sondagoggend ‘n opregte skietgebed vir “Mr Married And Looking For Daytime Fun” bid: “Here, sal Ú daai makker help om sy hand voor sy gesig weg te vat en liewer voor sy watsenaam op foto’s te hou? Totdat hy sy hele lyf oopgesig vir een spesiale ou kan wys. En maak assebliéf my tikvingers styf as ek my ooit weer voor ‘n laptop sit en verbeel dat ék God is! Amen.”

Sonder om hande te was loop ek haastig terug na my laptop toe en soek na sy profiel. “Mr Married And Looking For Daytime Fun”, vergewe my vir elke windgat woord wat ek netnou vir jou geskrywe het…”
© Kopiereg voorbehou Philip Liebenberg 2008

Sodom – deur Philip Liebenberg

Sodom

Philip Liebenberg

Die Kapel

28 September 2008

So `n Sodomiet!

•Toe ek vyftien jaar oud was het ek en my ouma se broer eendag in Bloemfontein se stad gaan rondstap. Toe ons `n draai gaan loop het, het `n ou man skielik baie vriendelik met my geraak en nadergestaan. Ek het geskrik en so gou as wat ek kon na buite gehardloop – met oom Gerrit, my ouma se broer, kort op my hakke. Hy was baie vies toe ek hom vertel wat met my gebeur het terwyl hy in een van die hokkies was. Maar die heel kwaadste was my oupa wie se naam ek dra. Toe ek die storie vir my oupa Flip vertel het hy letterlik rooi in die gesig geword en gesis: “So `n Sodomiét!” Die meeste mense sien mos dadelik `n prentjie van `n gay man wanneer hulle die woord “Sodomiet” hoor. Opgevolg deur `n prentjie van die seksdaad wat daardie man met `n ander pleeg. Is “gay man” `n korrekte “vertaling” van die woord “Sodomiet”? Is die woord sodomie regtig `n sinoniem vir homogenitale seks, of soos meer dikwels beskou, anale seks? Dit word algemeen aanvaar dat die sonde waarvoor God Sodom gestraf het anale seks was. Is dit waar?

Om te ken en om gasvry te wees

•Die woord “beken” word tien keer in die Bybel gebruik met verwysing na die seksdaad. Hierdie teks is een van daardie kere. Die Sodomiete wou seks hê met Lot se gaste. Maar dit was nie vriendelike “ek dink jy is oulik”-seks nie. Dit was verkragting. Brutale onvriendelike verkragting. In daardie kultuur was die sonde van ongasvryheid `n grote. Om `n vreemdeling in jou stad ongasvry of lelik te behandel was skandalig. So streng was die reël oor gasvryheid dat die inwoners van `n stad nie eens `n vyand wat deur `n ander burger gehuisves word skade mog aandoen nie. Met vreemdelinge is jy gaaf. Dis vandag nog so in die Semitiese en Arabiese kulture. Om `n reisende vreemdeling aan homself oor te lewer is as sonde beskou. `n Verbreking van die wet van gasvryheid. In hierdie storie oor Lot se gaste is daar `n gelaaide ongasvryheid en vyandigheid: verkragting. Man tot man. In daardie dae is die vrouens van `n vyand teen wie jy `n oorlog gewen het verkrag. Hulle kinders is doodgemaak. Maar dis nie al nie: die mans is anaal verkrag. Om hulle te verneder. Die vernedering was dit: deur hulle anaal te penetreer beledig jy hulle omdat jy hulle soos vroue hanteer! Liggaamlik en seksueel is vrouens as hulle mans se mindere én hulle besittings gesien. `n Vrou is daar vir die man se plesier. Selfs in die 5de Eeu skryf St Augustinus: “Die liggaam van `n man is so superieur teenoor dié van `n vrou as wat die siel teenoor die liggaam is.” Om anaal penetreer te word het `n man tot dieselfde minderwaardige vlak as `n vrou verneder. Dit was iets wat in daardie kultuur totaal onuitstaanbaar was. Om `n man gelyk te stel aan `n vrou. Sommer báie onvriendelik. In hierdie storie van ons was Lot die enigste man in sy stad wat gasvry was teenoor die vreemdelinge en hy wou onder geen omstandighede hierdie wet verbreek nie. Daarom gee hy sy dogters om in hulle plek verkrag te word. Verskriklik. Eerder jou eie dogters as jou manlike gaste. Duidelik wie voorkeur geniet in Lot se kultuur. Eerder die huisgenote as die gaste. Eerder die vroue as die mans. Maar dít beteken nie dat die verkragting van sy dogters nié as gruwelik gesien is nie. Dit was grotesk. Die punt van hierdie storie is dus duidelik nie die blote daad van seks tussen mans nie. Dit gaan oor die brutale ongasvryheid en vernedering wat teenoor mense gepleeg was. Lees ook Rigters 19 vir `n soortgelyke verhaal. Die tema in beide hierdie verhale is nie seks per sé nie. Dit gaan oor sekuele vergrype. Verkragting. Massa verkragting. Uiterste geweld teenoor vreemdelinge in plaas daarvan om hulle gasvry in jou stad te verwelkom. Hierdie Sodomiete was gemene misdadigers.

Ander plekke in die Bybel bevestig dit

•Esegiel 16:48-49: So waar as Ek leef, spreek die Here HERE, gewis, jou suster Sodom, sy met haar dogters, het nie gehandel soos jy gehandel het, jy met jou dogters nie.

•Eze 16:49 Kyk, dít was die ongeregtigheid van jou suster Sodom: In trotsheid, oorvloed van brood en sorgelose rus het sy en haar dogters geleef, maar sy het die hand van die arme en behoeftige nie versterk nie.

•Eze 16:50 En toe hulle hoogmoedig was en gruwelikheid voor my aangesig bedryf het, het Ek, toe Ek dit sien, hulle weggeruim.

Mat 10:5 Jesus het hierdie twaalf uitgestuur en hulle bevel gegee en gesê: Moenie gaan op pad na die heidene nie, en moenie ingaan in ‘n stad van die Samaritane nie;

•Mat 10:6 maar gaan liewer na die verlore skape van die huis van Israel.

•Mat 10:7 En gaan preek en sê: Die koninkryk van die hemele het naby gekom.

•Mat 10:8 Maak siekes gesond, reinig melaatses, wek dooies op, dryf duiwels uit. Julle het dit verniet ontvang, verniet moet julle dit gee.

•Mat 10:9 Moenie vir julle goud of silwer of koper in julle beurse aanskaf nie;

•Mat 10:10 geen reissak vir die pad of twee kledingstukke of skoene of ‘n stok nie; want die arbeider is sy voedsel werd.

•Mat 10:11 En in watter stad of dorp julle ook al mag ingaan, ondersoek wie daarin waardig is, en bly dáár totdat julle vertrek.

•Mat 10:12 En as julle die huis ingaan, groet dit;

•Mat 10:13 en as die huis dit waardig is, laat julle vrede daarop kom, maar as dit nie waardig is nie, laat julle vrede na julle terugkeer.

•Mat 10:14 En as iemand julle nie ontvang nie en na julle woorde nie luister nie, gaan uit daardie huis of daardie stad uit en skud die stof van julle voete af.

•Mat 10:15 Voorwaar Ek sê vir julle, dit sal vir die land van Sodom en Gomorra verdraagliker wees in die oordeelsdag as vir daardie stad.

•Isa 1:10 Hoor die woord van die HERE, owerstes van Sodom! Luister na die wet van onse God, volk van Gomorra!

•Isa 1:11 Wat het Ek aan die menigte van julle slagoffers? sê die HERE. Ek is sat van die brandoffers van ramme en die vet van vetgemaakte kalwers; en Ek het geen behae in die bloed van stiere of lammers of bokke nie.

•Isa 1:12 As julle kom om voor my aangesig te verskyn, wie het dit van julle hand geëis—om my voorhowe te vertrap?

•Isa 1:13 Bring nie meer skynheilige offergawes nie; gruwelike reukwerk is dit vir My. Nuwemane en sabbatte, die uitroep van samekomste—Ek verdra geen ongeregtigheid en feestyd nie!

•Isa 1:14 Julle nuwemane en julle feestye haat my siel; hulle is My ‘n oorlas. Ek is moeg om dit te dra.

•Isa 1:15 En as julle jul hande uitbrei, bedek Ek my oë vir julle; ook as julle die gebed vermenigvuldig, luister Ek nie: julle hande is vol bloed.

•Isa 1:16 Was julle, reinig julle, neem die boosheid van julle handelinge voor my oë weg, hou op om kwaad te doen,

•Isa 1:17 leer om goed te doen, soek die reg, beteuel die verdrukker, doen reg aan die wees, verdedig die saak van die weduwee.

Opsystoters

•Al vir jare hoor ek hoe mense vreemdelinge in Johannesburg die pad na Bloemfontein beduie. “Pasop dat jy nie per ongeluk die Soweto afdraai neem nie. Jy sal nooit weer lewendig daar uitkom nie.” Ons het mos `n hartseer verhaal van `n Amerikaanse meisie wat as toeris gruwelik vermoor is in ons land. In Sodom en Gomorra se tyd hoor ek byna hoe mense gewaarsku word om skuins by hulle verby te hou! “Mens, jy sal verkrag word daar. En as dit nie jy is nie sal dit die dogter of vrou van jou gasheer wees wat verkrag sal word.” In een geval het die verkragting die hele nag aangehou. Dís waarom dit nag was vir Sodom toe die Here se geduld met hulle opgeraak het! Die les uit Sodom is nie gay seks nie. Dit gaan oor verkragting en geweld. Dis ‘n les in gasvryheid en liefdevolle hulpverlening. Oor insluiting in plaas van verjaging wanneer jy iemand uitlandigs in jou geweste opmerk. Jou kerk. Jou huis. Jou skool. Jou kantoor. Daniël A. Helminiak, Ph.D., een van die skrywers oor Sodomie wie se werk ek gelees het voeg aan die einde van sy skrywe by dat dit ironies is dat straight christene juis daardie sonde van Sodom teen gays pleeg! Die sonde van onvriendelike en onverdraagsame verwerping. Ongasvry. Glad nie gaaf nie. In ons kerk sit daar elke Sondagaand `n vuil boemelaar. Hy kan nie wag dat ek vir hom moet bid nie. Hy kan ook nie wag vir die ete na die diens nie. Hy ruik sleg en sy hande is onsigbaar, só vuil is dit. Gisteraand vra hy dat ek `n verkriklike seerplek op sy rug met olie moet salf en bid dat die here dit gesondmaak. Hy vra dit nie luid nie. Hy blaas dit. Want hy kan nie praat nie. Kon nog nooit – hy is stom gebore. Ek het vir hom gebid, die olie aan die seerplek gesmeer en hom `n drukkie gegee. Hy het baie sleg geruik toe ek hom in my arms toevou, maar dit was vir my lekker om so gasvry te wees. Ek was Lot.

Redigeerders het die finale sê. Philip Liebenberg, Gay pastoor.

Die editors het die laaste sê – en dan sê ons dis God wat praat.

Philip Liebenberg

Die Kapel

21 September 2008

Yackit yackit yack yack

•Vandat mens jou oë in die wêreld oopmaak praat mense om jou. Met jou. Hulle vertel hulle stories. En daarmee saam kom die “moral of the story”. Oupa praat, pa praat, ouma praat en ma praat (as sy ‘n woord kan inkry). Stadig maar seker leer jy die omgewing waarin jy grootword se algemene opvattings ken. Jy begin soos hulle dink. En wanneer jy groot is dink jy langs dieselfde lyne en begin jóú weergawe van die stories met ‘n “moral” vertel. Dis hoe dit voor die Bybel was. Praat praat praat. Geslag na geslag. Nie een keer klink die storie presies dieselfde nie. Elkeen plaas sy eie klem. Elke pa-gans sit ‘n ekstra kwaak by of laat een uit. Die kind het min of meer ‘n kans om vrae te vra en duidelikheid te kry. Pa verduidelik waar die verhaal vandaan kom en hoekom oupa geglo het soos hy het. Jy mag nie prawns eet nie want ouma se suster het daaraan gehap, toe swel haar kop op en hy val tussen die doppe in die bord. Van toe af is dit vanselfsprekend: ons eet nie prawns nie. Niemand nie. Na jare verby is kan ons vandag nie glo party mense klou nog aan daardie “storielyn” nie. Ons het lankal `n sylyn gevat. ‘n Nuwe common sense gekry. Dis die punt: common sense. Die algemene opvatting van die mense van jou tyd en jou land. Toe daar nog gepraat was het dit verander want die stories is bevraagteken, aangepas en verander. Jy het nie jou oupa se weergawe vertel nie, ook nie jou pa s’n nie. Jy’t jou eie weergawe vertel. Jou tyd se common sense het jou gelei. Eet ‘n prawn en wen ‘n trip Weskus toe. Nie meer eet ‘n prawn en gaan jou Heiland tegemoet nie.

Skryf het die stories vasgevries

•Voor ek my boek geskryf het, het my stories elke keer anders geklink. Ek het die klem geplaas op die punt wat ek wil tuisbring. Toe besluit ek om te skryf en skielik sit ek met ‘n dilemma: ek moet een weergawe vertel en daarmee tevrede wees dat die lesers nooit die verskillende variasies sal ken nie. Een edit en klaar. Dood. Vasgevries. Geen nuwe woorde of stembuigings nie.Die ergste is dat ek nie my boek vir mense gaan voorlees sodat ek kan verduidelik of uitbrei nie. Hulle gaan self lees en elkeen sy eie gevolgtrekkings maak. Daarby het die editor baie van my sinne verander – só erg dat ek partykeer nie meer my sê gesê kry met die sinnetjie nie. Ek het letterlik soms vrede gemaak met die feit dat ‘n sin glad nie meer sê wat ek wou sê nie! Dis wat so erg is met goed wat op papier vasgevang is: jy kan nie daarmee onderhandel nie. Dis geset. Dis in vérset teen alle onderhandeling. As ek vir mense wil sê: “Dis nie presies wat ek bedoel het nie”, dan sal hulle net sê: “Wél, dis wat daar geskryf staan”. “Geskryf staan” het voordele én nadele. Voordele: dit sal nie wegraak nie. Nadele: dis rigied en ononderhandelbaar.

As ék so voel hoe moet die Hére voel?

•Jare en jare nadat die Israeliete stories vertel het, het hulle dit begin neerskryf. Daar was ‘n klomp weergawes. Elke gemeenskap het sy eie gehad. Toe skryf die Apostels 40 jaar nadat Jesus geleef het Sý woorde en dade neer. En sommer ook `n klomp briewe aan gemeentes van hulle tyd. Dit alles word toe gesif en ge-edit. Vertaal en vasgevries. Die WOORD(E) van God. Ononderhandelbaar. Hy kry nie kans om te verduidelik nie. Nuwel toepassings te maak nie. Beslis géén kans om nog te praat nie. Praat is verby. Afgehandel. Die Bybelse mense skrýf nou. Die Here ook. Die skrywers is sy editors en hulle skryf wat Hy gesê het, Hy kan nie nou wéér wil praat nie. Sê nie. Verduidelik nie. Sê is klaar gesê. Ons print Hom nou net jaar na jaar weer met ons eie nuwe vertalings en verbuigings. Ons common sense. Nie nuwe common sense nie. Ons dink oor alles, maar ons dink nie oor die Bybel nie. Jy stry nie met die Groot Boek nie. Skrif is permanent. Hierdie een is permanent én dáárby nog Heilig ook. Hy vervang amper die Here. Ons buig voor elke reëltjie. Die vasgevriesde God. god. Klein lettertjie. Lower case. Want dis lankal nie meer Sy “case” nie. Ek sê nee vir hierdie teksvergoddeliking. Dis een van die grootste ondinge wat die Christendom kon tref. God is God, die Bybel is nie God nie. God moet met ons praat. Hy het nie stom geword nie. Hy sal vir ons die Bybel moet verduidelik, maar ons sal ons ore moet oopmaak en ons stokou “common sense” moet neerlê. Plek maak vir nuut dink. In sommige gevalle vir die eerste keer dink. Dink oor die gevolge van ons gevriesde god. Outcome is eintlik die proof of the pudding. Die boom (dis nou ons) sal aan sy eetbare vrugte geken moet word en nie aan die hoeveelheid teksverse wat hy soos vrot appels akkuraat op ander se koppe laat val nie. Ons het al baie mense se lewens verwoes met ons klakkelose tekste. Ons bull’s-eye darts. Emosionele en geestelike moord gepleeg. As jy skade aan mense doen met jou Bybelverse is dit nie die Here wat deur jou praat nie. Die letter maak regtig dood. Net die Gees kan reg Bybel uitlê. Ek wil hê die Here moet die Bybel vir my lees. Wanneer die Here die Bybel uitlê sterf net jou ego, nie jou hele psige nie!

•Amen

Ons dink ons weet wat die Bybel sê.

Ons dink ons weet wat die Bybel sê.

Philip Liebenberg

Die Kapel

14 September 2008

Die dekor se prentjie in ons koppe is verkeerd

nOns lees die woorde van die Bybel met groot respek. Ons neem dit ernstig op en probeer kyk of ons so naby as moontlik aan die voorskrifte kan leef. Ons sien dit as ideale. God se wil vir ons. Dis iets waaraan mens nie durf peuter nie. Hierdie respek wat ons vir al die versies in die Bybel het. Dit kom al die eeue met ons saam. Dis ons godsdiens. Ons Christelike bestaan. Maar ek vra vandag `n ingrypende vraag: Is ons reg? Werk dit so? Dan antwoord ek met oortuiging self die vraag: Dit kan nie so werk nie want ons prentjie van die omstandighede in die Bybelse tye is verkeerd. Ons trek vir hulle sandale aan en gooi lakens oor hulle koppe en dan dink ons verder is hulle dieselfde as ons. Dis waar ons ons groot fout maak wanneer ons die woorde lees wat deur daardie mense in die Bybel opgeteken is.

Een prentjie as voorbeeld:

nIsrael het hulleself van die ander nasies onderskei en afgeskei. Wat die redes is is nie nou belangrik vir ons gesprek nie. Wat wel belangrik is is dat ons die opdragte dat hulle nie met die heidene moes meng nie op ons eie situasie in Suid Afrika toegepas het. Ons het gedink ons omstandighede lyk presies soos hulle s’n. Dat ons ook die Here se volk is wat in donker Afrika die lig moes bring en nie vermeng nie. Daardie eenders maak van twee verskillende omstandighede is tipies van die mens – ons hoor ander mense se stories en neem sommer aan dat ons weet waarvan hulle praat én dat ons presiés dieselfde in ons lewe deurgaan. Ons maak die verskille en die dimensies plat en maak goed eenders. So het die Afrikaner uit die Bybeltekste die sonde van apartheid en vertrapping en geweld teen die swart volke gepleeg. En die heeltyd het ons geglo dat ons die Here se Woord navolg. Die voorbeeld van Israel. God se volk. Soos ons ook God se volk is. Seriaas? Ja regtig! Ons was stapelgek, vol sonde en ver van die wil van enige God af wat die moeite werd is om te dien. Die punt is: die Afrikaner is nié Ou Israel nie en die wette oor apartheid het vir hulle gegeld en niks met ons te doen gehad nie. Daardie kliniese navolg van tekste in die Bybel, sonder om die prentjie oor die tyd waarin dit geskryf is reg te kry in ons koppe en van ons tyd en omstandigehede te skei, het ons sonde laat doen. Jy kry nie gesonde reëls vir jou lewe uit die op-die-oog-af-lees van die Bybel nie. Die wreedhede in die Bybel het vir baie polisiemanne in Suid Afrika groot moeilikheid op die hals gehaal. Dink maar aan Vlakplaas. Of is dit nou Slagplaas?

`n Tweede prentjie

nDie skeppingsverhaal is vir jare gelees asof dit die eerste aardrykskundeboek op aarde was. En as geoloë vandag op RSG met Freek Robinson praat oor miljoene jare gelede se beskawings dan bel die Christene in en raas hard oor hoe die duiwel nou wil hê ons moet die Bybel weggooi en na wetenskaplikes luister. Die Bybel sê die aarde is sesduisend jaar oud en daarom is dit waar. Niemand dink met gesonde verstand oor die mense wat daardie verhaal geskryf het nie. Hulle kennis. Hulle siening van die mens en die wêreld. Hulle vertellings is in elk geval jare later eers neergeskryf, glad nie woord vir woord nie. Die feit dat hulle net van straight mans en vrouens as geskapenes praat beteken nie dis waar nie. As hulle net van slange praat en oulike apies beteken dit ook nie dat daar nie jare voor hulle Dinousaurusse was nie. As hulle dink die eerste mense het daar in hulle geweste gebly en hulle name was Adam en Eva, beteken dit nie dat Afrika nie die wiegie van die mensdom is nie. Hulle het `n mooi storie geskryf wat God vereer het en op eenvoudige wyse vertel het van Sy skepping. `n Mooi storie, maar `n dom een. Jy kan nie eers daardie storie in `n taak vir Aardrykskunde gebruik as jy in standerd twee is nie. Jy sal nul kry. Of vier persent. Of so iets. Ons weet vandag dat die Here se skepping baie ander soorte mense het as net straight mans en vrouens. En ons weet ons moet maar ophou om te dink almal in die lewe kan trou en kinders hê. Party kan nie en ons moet hulle ook help om mooi en slim en opbouend te leef. Op `n manier wat hulle nie seermaak en skade aandoen nie. Ons kan nie vandag die ontmandes en die dubbelslagtiges uit die stad jaag om in die koppies rondom Melville te dwaal nie. Hulle sal kroep kry en doodgaan en dis lelik om mense so te laat doodgaan terwyl jy lekker uiteet by De La Crème! Lees `n paar boeke oor die wetenskap, die aarde en die mens en trek reg daardie goddelike prentjie wat jy van Genesis 1 het waar jy `n halo om ‘n kaal Adam en Eva se koppe teken.

Nog een. Die laaste een.

nMammie moet mos vir pappie luister anders is sy nie Christelik nie. Want die Bybel sê so. Seriaas? Kom ek vertel jou hoekom jy nie daardie tekste in die Bybel sommer net so kan lees en toepas nie. In daardie dae was daar glad nie sulke huwelike soos wat ons ken nie. Hulle het nie in standerd sewe verlief geraak, gekys en romanties by die kaggelvuur gekoester nie. Hulle huwelike was gereël, die man het gaan oorlog maak en kerk gehou terwyl sy vrou slegte lensie pannekoeke gebak het en buite die kerk moes sit en shurrup terwyl die mans oor die Here praat. Intieme liefdesverhoudings se voet. Barbaars. Die bokke het saam met hulle in die huis geslaap. So erg was hulle. As jy net bietjie stry dan slaat iemand sommer `n tentpen deur jou kop in die grond in en as jy wakker word kan jy nie opstaan nie want jy is vasgepén! Ons lewens lyk nie soos hulle s’n nie. Ons vroue en mans hou saam kerk. Hoor saam by die Heilige Gees (alhoewel ek twyfel as ek sien hoe gek ons die Bybel lees!). Ons vrouens is soms slimmer as hulle mans. Hulle het soms beter poste en werk beter met geld. Nou wil jy my vertel die man moet altyd die hoof wees. Die leier. Die geestelike pilaar en profeet. Die Griekse mammas regeer lekker in hulle huise. Hulle klap sommer hulle seuns vriendelik terug op die regte pad. Matriarge. Maar weet jy goed werk daardie “onBybelse”kultuur? Die Grieke se familiebande is baie sterker as die Afrikaners s’n. Ek sien niks verkeerd met `n matriargale huishouding as dit goed werk nie. Paulus was `n Joodse pastoor van sy tyd en in sy kultuur. Hy was deel van die nasie wat die skeppingsverhaal geskryf het. Die verhaal wat sê die man sal nou oor sy vrou heers. En dit was glad nie eers ‘n christelike soort heers daardie nie. Daardie was deel van die sondeval se gevolge. Nou maak hulle dit heilig na die bekering deur te sê die man moet nice wees as hy heers. Oukei, as dit vir sy vrou werk is dit goed. Maar dit geld glad nie alle mense nie.Natuurlik sal Paulus wanneer hy briewe aan gemeentes skryf die reëls van sy tyd en kultuur voorhou. Have a heart: die man het dan tot slawe na hulle base toe teruggestuur! Slawerny is uit die hel, maar dis in die Bybel! Sien jy wat ek bedoel? Jy kan nie alles in die Bybel kop toe vat en navolg nie. Dit was `n ander tyd daardie. Ons en hulle is glad nie eenders nie. Ons moet nuwe reëls maak. Hard bid, baie dink en nuwe wyshede vir ons tyd neerpen. Ons mans kan nie die laaste sê kry nie. Hulle besit nie hulle vrouens en kinders en slawe soos in daardie dae nie. Abraham jaag dan sommer sy slavin en bywyf die woestyn in. Mét haar en sy kind. Hoerkind. Deksels. Dis nie gasvry of gaaf nie. Dis baie óngaaf van hom. Hou op om so iemand jou hero in lifestyle issues te maak. Hy was dalk `n geloofsheld, maar ek sal hom nie eers in Rapport se tydskrif laat feature in `n artikel oor famous love stories nie.

Die Bybel gaan oor Jesus

nOns sal moet begin om te besef dat die Bybel oor Jesus gaan. Jesus het in daardie tyd en kultuur aarde toe gekom, maar dit beteken nie dat Hy vandag al dieselfde goed sou doen wat Hy toe gedoen het nie. Wat nié anders sou wees nie is die wet van liefde. En die leiding van die Heilige Gees. Dis Christenskap. Nie dom Bybellees nie.

nAmen.