Sunday Times Books LIVE Community Sign up

Login to Sunday Times Books LIVE

Forgotten password?

Forgotten your password?

Enter your username or email address and we'll send you reset instructions

Sunday Times Books LIVE

Philip Liebenberg

@ Sunday Times Books LIVE

Sodom – deur Philip Liebenberg

Sodom

Philip Liebenberg

Die Kapel

28 September 2008

So `n Sodomiet!

•Toe ek vyftien jaar oud was het ek en my ouma se broer eendag in Bloemfontein se stad gaan rondstap. Toe ons `n draai gaan loop het, het `n ou man skielik baie vriendelik met my geraak en nadergestaan. Ek het geskrik en so gou as wat ek kon na buite gehardloop – met oom Gerrit, my ouma se broer, kort op my hakke. Hy was baie vies toe ek hom vertel wat met my gebeur het terwyl hy in een van die hokkies was. Maar die heel kwaadste was my oupa wie se naam ek dra. Toe ek die storie vir my oupa Flip vertel het hy letterlik rooi in die gesig geword en gesis: “So `n Sodomiét!” Die meeste mense sien mos dadelik `n prentjie van `n gay man wanneer hulle die woord “Sodomiet” hoor. Opgevolg deur `n prentjie van die seksdaad wat daardie man met `n ander pleeg. Is “gay man” `n korrekte “vertaling” van die woord “Sodomiet”? Is die woord sodomie regtig `n sinoniem vir homogenitale seks, of soos meer dikwels beskou, anale seks? Dit word algemeen aanvaar dat die sonde waarvoor God Sodom gestraf het anale seks was. Is dit waar?

Om te ken en om gasvry te wees

•Die woord “beken” word tien keer in die Bybel gebruik met verwysing na die seksdaad. Hierdie teks is een van daardie kere. Die Sodomiete wou seks hê met Lot se gaste. Maar dit was nie vriendelike “ek dink jy is oulik”-seks nie. Dit was verkragting. Brutale onvriendelike verkragting. In daardie kultuur was die sonde van ongasvryheid `n grote. Om `n vreemdeling in jou stad ongasvry of lelik te behandel was skandalig. So streng was die reël oor gasvryheid dat die inwoners van `n stad nie eens `n vyand wat deur `n ander burger gehuisves word skade mog aandoen nie. Met vreemdelinge is jy gaaf. Dis vandag nog so in die Semitiese en Arabiese kulture. Om `n reisende vreemdeling aan homself oor te lewer is as sonde beskou. `n Verbreking van die wet van gasvryheid. In hierdie storie oor Lot se gaste is daar `n gelaaide ongasvryheid en vyandigheid: verkragting. Man tot man. In daardie dae is die vrouens van `n vyand teen wie jy `n oorlog gewen het verkrag. Hulle kinders is doodgemaak. Maar dis nie al nie: die mans is anaal verkrag. Om hulle te verneder. Die vernedering was dit: deur hulle anaal te penetreer beledig jy hulle omdat jy hulle soos vroue hanteer! Liggaamlik en seksueel is vrouens as hulle mans se mindere én hulle besittings gesien. `n Vrou is daar vir die man se plesier. Selfs in die 5de Eeu skryf St Augustinus: “Die liggaam van `n man is so superieur teenoor dié van `n vrou as wat die siel teenoor die liggaam is.” Om anaal penetreer te word het `n man tot dieselfde minderwaardige vlak as `n vrou verneder. Dit was iets wat in daardie kultuur totaal onuitstaanbaar was. Om `n man gelyk te stel aan `n vrou. Sommer báie onvriendelik. In hierdie storie van ons was Lot die enigste man in sy stad wat gasvry was teenoor die vreemdelinge en hy wou onder geen omstandighede hierdie wet verbreek nie. Daarom gee hy sy dogters om in hulle plek verkrag te word. Verskriklik. Eerder jou eie dogters as jou manlike gaste. Duidelik wie voorkeur geniet in Lot se kultuur. Eerder die huisgenote as die gaste. Eerder die vroue as die mans. Maar dít beteken nie dat die verkragting van sy dogters nié as gruwelik gesien is nie. Dit was grotesk. Die punt van hierdie storie is dus duidelik nie die blote daad van seks tussen mans nie. Dit gaan oor die brutale ongasvryheid en vernedering wat teenoor mense gepleeg was. Lees ook Rigters 19 vir `n soortgelyke verhaal. Die tema in beide hierdie verhale is nie seks per sé nie. Dit gaan oor sekuele vergrype. Verkragting. Massa verkragting. Uiterste geweld teenoor vreemdelinge in plaas daarvan om hulle gasvry in jou stad te verwelkom. Hierdie Sodomiete was gemene misdadigers.

Ander plekke in die Bybel bevestig dit

•Esegiel 16:48-49: So waar as Ek leef, spreek die Here HERE, gewis, jou suster Sodom, sy met haar dogters, het nie gehandel soos jy gehandel het, jy met jou dogters nie.

•Eze 16:49 Kyk, dít was die ongeregtigheid van jou suster Sodom: In trotsheid, oorvloed van brood en sorgelose rus het sy en haar dogters geleef, maar sy het die hand van die arme en behoeftige nie versterk nie.

•Eze 16:50 En toe hulle hoogmoedig was en gruwelikheid voor my aangesig bedryf het, het Ek, toe Ek dit sien, hulle weggeruim.

Mat 10:5 Jesus het hierdie twaalf uitgestuur en hulle bevel gegee en gesê: Moenie gaan op pad na die heidene nie, en moenie ingaan in ‘n stad van die Samaritane nie;

•Mat 10:6 maar gaan liewer na die verlore skape van die huis van Israel.

•Mat 10:7 En gaan preek en sê: Die koninkryk van die hemele het naby gekom.

•Mat 10:8 Maak siekes gesond, reinig melaatses, wek dooies op, dryf duiwels uit. Julle het dit verniet ontvang, verniet moet julle dit gee.

•Mat 10:9 Moenie vir julle goud of silwer of koper in julle beurse aanskaf nie;

•Mat 10:10 geen reissak vir die pad of twee kledingstukke of skoene of ‘n stok nie; want die arbeider is sy voedsel werd.

•Mat 10:11 En in watter stad of dorp julle ook al mag ingaan, ondersoek wie daarin waardig is, en bly dáár totdat julle vertrek.

•Mat 10:12 En as julle die huis ingaan, groet dit;

•Mat 10:13 en as die huis dit waardig is, laat julle vrede daarop kom, maar as dit nie waardig is nie, laat julle vrede na julle terugkeer.

•Mat 10:14 En as iemand julle nie ontvang nie en na julle woorde nie luister nie, gaan uit daardie huis of daardie stad uit en skud die stof van julle voete af.

•Mat 10:15 Voorwaar Ek sê vir julle, dit sal vir die land van Sodom en Gomorra verdraagliker wees in die oordeelsdag as vir daardie stad.

•Isa 1:10 Hoor die woord van die HERE, owerstes van Sodom! Luister na die wet van onse God, volk van Gomorra!

•Isa 1:11 Wat het Ek aan die menigte van julle slagoffers? sê die HERE. Ek is sat van die brandoffers van ramme en die vet van vetgemaakte kalwers; en Ek het geen behae in die bloed van stiere of lammers of bokke nie.

•Isa 1:12 As julle kom om voor my aangesig te verskyn, wie het dit van julle hand geëis—om my voorhowe te vertrap?

•Isa 1:13 Bring nie meer skynheilige offergawes nie; gruwelike reukwerk is dit vir My. Nuwemane en sabbatte, die uitroep van samekomste—Ek verdra geen ongeregtigheid en feestyd nie!

•Isa 1:14 Julle nuwemane en julle feestye haat my siel; hulle is My ‘n oorlas. Ek is moeg om dit te dra.

•Isa 1:15 En as julle jul hande uitbrei, bedek Ek my oë vir julle; ook as julle die gebed vermenigvuldig, luister Ek nie: julle hande is vol bloed.

•Isa 1:16 Was julle, reinig julle, neem die boosheid van julle handelinge voor my oë weg, hou op om kwaad te doen,

•Isa 1:17 leer om goed te doen, soek die reg, beteuel die verdrukker, doen reg aan die wees, verdedig die saak van die weduwee.

Opsystoters

•Al vir jare hoor ek hoe mense vreemdelinge in Johannesburg die pad na Bloemfontein beduie. “Pasop dat jy nie per ongeluk die Soweto afdraai neem nie. Jy sal nooit weer lewendig daar uitkom nie.” Ons het mos `n hartseer verhaal van `n Amerikaanse meisie wat as toeris gruwelik vermoor is in ons land. In Sodom en Gomorra se tyd hoor ek byna hoe mense gewaarsku word om skuins by hulle verby te hou! “Mens, jy sal verkrag word daar. En as dit nie jy is nie sal dit die dogter of vrou van jou gasheer wees wat verkrag sal word.” In een geval het die verkragting die hele nag aangehou. Dís waarom dit nag was vir Sodom toe die Here se geduld met hulle opgeraak het! Die les uit Sodom is nie gay seks nie. Dit gaan oor verkragting en geweld. Dis ‘n les in gasvryheid en liefdevolle hulpverlening. Oor insluiting in plaas van verjaging wanneer jy iemand uitlandigs in jou geweste opmerk. Jou kerk. Jou huis. Jou skool. Jou kantoor. Daniël A. Helminiak, Ph.D., een van die skrywers oor Sodomie wie se werk ek gelees het voeg aan die einde van sy skrywe by dat dit ironies is dat straight christene juis daardie sonde van Sodom teen gays pleeg! Die sonde van onvriendelike en onverdraagsame verwerping. Ongasvry. Glad nie gaaf nie. In ons kerk sit daar elke Sondagaand `n vuil boemelaar. Hy kan nie wag dat ek vir hom moet bid nie. Hy kan ook nie wag vir die ete na die diens nie. Hy ruik sleg en sy hande is onsigbaar, só vuil is dit. Gisteraand vra hy dat ek `n verkriklike seerplek op sy rug met olie moet salf en bid dat die here dit gesondmaak. Hy vra dit nie luid nie. Hy blaas dit. Want hy kan nie praat nie. Kon nog nooit – hy is stom gebore. Ek het vir hom gebid, die olie aan die seerplek gesmeer en hom `n drukkie gegee. Hy het baie sleg geruik toe ek hom in my arms toevou, maar dit was vir my lekker om so gasvry te wees. Ek was Lot.

 

Please register or log in to comment